Azərbaycanda şirkət qeydiyyatı

Azərbaycanda biznes açmaq keçmişə nisbətən xeyli asanlaşıb. 2024-cü ildən etibarən elektron qeydiyyat İVİ (İnternet Vergi İdarəsi — new.e-taxes.gov.az) portalı vasitəsilə həyata keçirilir, proses tamamilə pulsuzdur (0 AZN) və heç bir notariat ziyarəti tələb olunmur.

Hüquqi forma seçimi

Azərbaycanda dörd əsas sahibkarlıq forması mövcuddur. Fərdi Sahibkar (FS) ən sadə formadır — Azərbaycan vətəndaşları ASAN İmza ilə İVİ (new.e-taxes.gov.az) portalına daxil olaraq 1 iş günündə qeydiyyatı tamamlaya bilər. Lakin FS-də sahibkar şəxsi əmlakla tam məsuliyyət daşıyır; illik gəlir 200.000 AZN-i keçdikdə MMC-yə keçid tövsiyə olunur. Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət (MMC) isə ən geniş yayılmış forma olub Mülki Məcəllənin 79-cu maddəsinə əsasən yalnız 100 AZN minimum nizamnamə kapitalı tələb edir. Şəxsi əmlak müdafiəsi, investisiyaçı cəlb etmə imkanı, daha güclü korporativ idarəetmə MMC-nin başlıca üstünlükləridir. Xarici şirkətin filialı isə ayrıca hüquqi şəxs sayılmır — ana şirkət tam məsuliyyət daşıyır, lakin Azərbaycanda operativ fəaliyyət aparmaq mümkün olur.

Vergi sistemi

Kiçik sahibkarlar üçün Vergi Məcəlləsinin 218-ci maddəsinə əsasən sadələşdirilmiş vergi sistemi mövcuddur: illik dövriyyəsi 200.000 AZN-ə qədər olan müəssisələr aylıq dövriyyənin sadəcə 2%-ini ödəyir. Bu sistem həm gəlir vergisi, həm də ƏDV öhdəliyini əvəz edir. İctimai iaşə (restoran, kafe) subyektlər üçün xüsusi dərəcə tətbiq olunur: POS-terminal ilə 6%, POS-terminal olmadan 8%. Kənd təsərrüfatı (bitkiçilik, heyvandarlıq) gəlir vergisindən tam azaddır — müvafiq fəaliyyət sahəsini seçdikdə bu güzəşt avtomatik nəzərə alınır. 200.000 AZN həddini keçən iri şirkətlər ümumi vergi sisteminə keçir: MMC-lər 20% mənfəət vergisi, FS isə 14–25% gəlir vergisi ödəyir. ƏDV dərəcəsi Vergi Məcəlləsinin 154-cü maddəsinə görə 18%-dir.

Güzəştlər və xüsusi rejimlər

Azərbaycan bir sıra strategik sahələrdə güclü vergi güzəştləri təklif edir. İDDA Texnopark (idda.az/az/innovasiya/aim/texnopark) rezidentləri üçün mənfəət vergisi 0%, işçilərin gəlir vergisi 5% tətbiq olunur; avadanlıq idxalında gömrük rüsumu və ƏDV sıfırlanır. KOBİA (smb.gov.az) tərəfindən verilən Startup Sertifikatı (NK Qərarı № 20, 29.01.2021) mikro və kiçik sahibkarlıq subyektlərinə 3 il mənfəət/gəlir vergisi azadlığı verir. Sənaye parklarında fəaliyyət göstərən istehsalat şirkətləri 7 il mənfəət vergisi 0% güzəştindən yararlanır. Azad edilmiş ərazilərdə qeydiyyat 10 il müddətinə bütün vergi növlərindən azadlıq verir.

Xarici vətəndaşlar üçün

Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 14-cü maddəsinə görə əcnəbilər MMC qura bilər. Tələb olunan sənədlər: pasportun notariat tərcüməsi, qurucu qərarı, nizamnamə. Qeydiyyat prosesi AZ vətəndaşları ilə eynidir, lakin bank hesabı açmaq üçün bəzi banklar şəxsi iştirak tələb edə bilər. FS (Fərdi Sahibkar) isə yalnız Azərbaycan vətəndaşlarına aiddir.

Bu alət — biznes formalarını, vergi rejimlərini, güzəştləri və qeydiyyat addımlarını bir yerə yığaraq — şirkət açmaq prosesini daha şəffaf edir. Sorğunuzu doldurun, fərdi tövsiyənizi alın.