4 günlük İstanbul ezamiyyəti. Otel, taksi, yemək — hamısını cibindən ödədin. Qayıdıb qəbzləri uzatdın. Mühasib bir hissəsini geri qaytardı. "Taksi ödənilmir." Niyə? "Qayda belədir."
Hansı qayda, kim qəbul edib, nə vaxtdan — bu sualı verən adam azdır. Çünki cavab iki normativ aktın içindədir ki, heç kim oxumur. Biz oxuduq.
Əvvəlcə normaların özü — bunlar yeni rəqəmlərdir
2024-cü ildən qüvvədə olan ölkədaxili ezamiyyət normları:
| Ərazi | Günlük norm |
|---|---|
| Bakı | 125 manat/gün |
| Naxçıvan | 100 manat/gün |
| Gəncə və Sumqayıt | 95 manat/gün |
| Digər şəhər, rayon və kəndlər | 90 manat/gün |
Amma bu rəqəm bir yığın pul deyil — içi bölünüb. Normanın 70%-i mehmanxana xərci, 30%-i isə gündəlik xərclər — yemək, rabitə, şəhərdaxili nəqliyyat.
Bakı üçün: 87,5 manat otel, 37,5 manat gündəlik. Otel fakturası gətirməsən, 87,5 manat yoxdur — yalnız 37,5 manat alırsan.
Biletlər bu normanın xaricindədir. Dəmiryolu, avtobus, təyyarə biletləri sənəd təqdim olunmaqla tam ödənilir.
Praktik məsləhət №1: Ezamiyyətə getməzdən əvvəl mühasibatla razılaşdır — hansı otel limiti var, hansı nəqliyyat növü ödənilir. Qayıtdıqdan sonra mübahisə etmək çox gec olur.
Taksi niyə ödənilmir — və bu dəyişməyəcək
Nəqliyyat xərcləri dedikdə taksidən istifadə edildiyi halda həmin xərclər ezamiyyə xərclərinin tərkibinə daxil edilmir. Ezamiyyə dövründə işçi yalnız ictimai nəqliyyat növündən istifadə edə bilər.
2012-dən bu yana dəyişməyib. Rəhbərin yazılı, əsaslandırılmış razılığı olmadan taksi qəbzi heç bir mühasibatlıqda qəbul edilmir. Əgər tapşırığın xarakteri taksisiz mümkün deyilsə — bunu əmrdə əvvəlcədən yazdırın.
Xarici ezamiyyət: pasport hər şeyi müəyyən edir
Hər ölkənün öz norması var — İstanbul 220 avro, Moskva 240 dollar, London 260 funt.
Xarici ölkələrə ezamiyyə xərclərinin 1 günlük normasının 40 faizini gündəlik yemək xərcləri, 60 faizini isə mehmanxana xərcləri təşkil edir.
İndi ən çox adam səhv edən yer: xarici ezamiyyətin müddəti pasport və ona bərabər tutulan sənəddəki ölkədən getmək və gəlmək haqqında qeydlərlə müəyyənləşir. Əmrdə nə yazılmasının fərqi yoxdur.
Konkret nümunə: İşçi 18 mayda İstanbula gedir, 20 mayın gecəsi saat 22:00-da uçur, Bakıya 21 mayın saat 01:00-da çatır. Gündəlik xərclər 4 gün üçün hesablanır — 18, 19, 20 və 21 may. Mehmanxana xərci isə 3 gecə — 21-də oteldə qalmadığı üçün. Əmrdə "son gün 20 may" yazılsa belə — pasport qalib gəlir.
Praktik məsləhət №2: Xarici ezamiyyətdən qayıdanda pasportun surətini dərhal mühasibatlığa verin. Möhür tarixləri ilə əmr tarixləri arasında fərq varsa — bu sizin lehinizə işləyə bilər.
Bilet itirilsə
Bilet itirildiyi halda bileti satan təşkilat biletin həmin şəxsə satılmasını təsdiq edən hər hansı sənəd, arayış təqdim edərsə, həmin sənəd nəqliyyat xərclərini təsdiq edən sənəd kimi qəbul olunur.
"Bilet yoxdur, ödənilmir" — yanlış cavabdır. Aviaşirkəti və ya kassanı arayın, arayış alın.
Dəvət edən tərəf ödəyirsə
Bəzən konfrans, seminar və ya partner şirkət yaşayışı öz üzərinə götürür. Dəvət edən tərəf işçini yaşayış yeri və yeməklə tam təmin edərsə, ezamiyyə xərclərinin yalnız 5%-i işçiyə ödənilir.
Yəni şirkət sizi tam ödəyir deyə siz gündəlik normanın heç nəsini almırsınız — yalnız 5%. Bu qaydanı bilməyən işçilər tam norma tələb edir, amma hüquqi əsas yoxdur.
Vergi — nəyi bilirsən, onu itirsən
Bilet, otel, viza, sığorta — sənəd əsasında tam vergidən azaddır.
Gündəlik normanın isə gündə 30 AZN-ə qədər hissəsi vergisizdir, üstü vergiyə düşür. Vergi Məcəlləsinin 102.1.8-ci maddəsi.
Normadan artıq ödənilirsə, artıq hissə müəssisənin gəlirindən çıxılmır — mənfəət hesabına gedir. Kiçik şirkətlər üçün bu vacib detaldır.
Avans: getməzdən əvvəl alınmalıdır
Ezam olunan işçiyə ezamiyyətə getməzdən əvvəl ezamiyyətin müddətinə uyğun olaraq pul avansı verilməlidir. "Qayıdandan sonra ödəyərik" — qanuni deyil.
Qayıtdıqdan sonra işçi 3 gün ərzində avans hesabatını təqdim etməlidir — qəbzlər, biletlər, otel fakturası ilə birlikdə. Artıq qalan məbləğ müəssisə kassasına qaytarılmalıdır, əks halda işçinin əməkhaqqısından tutulur.
Praktik məsləhət №3: Ezamiyyət zamanı hər xərci — hətta kiçik olsa belə — qəbzlə sənədləşdirin. Qayıtdıqdan sonra yaddan çıxan qəbz = itirilmiş pul.
Xəstəlinsən — ezamiyyət dayandırılır, amma xərclər davam edir
Bunu çoxu bilmir: ezam olunmuş işçi ezamiyyə müddətində əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirdiyi halda, ona daimi yaşayış yerinə qayıtmaq imkanı olmadığı dövr üçün ezamiyyə xərclərinin 1 günlük normasına uyğun xərclər ödənilir.
Yəni xəstəxanada yatsan da, otel norması saxlanılır. Əmək qabiliyyətsizliyi müddəti üçün isə ayrıca xəstəlik müavinəti verilir — bu günlər ezamiyyət müddətinə daxil edilmir.
Maaş haqqında
Ezamiyyət müddətində işçiyə əməkhaqqı tam həcmdə saxlanılır. Ezamiyyət xərcləri bunun üstəgəlidir, əvəzi deyil.
NK 14 saylı Qərar (25.01.2008, son dəyişiklik 2024); MN Q-01 saylı Qərar (18.01.2012); Əmək Məcəlləsi maddə 176; Vergi Məcəlləsi maddə 102.1.8.